Инемен құдық қазғандай

Инемен құдық қазғандай

Ұстаз еңбегі – инемен құдық қазғандай. Баланың бойына білім дәнін егіп, мектепке «тарыдай болып кіріп, таудай болып» шыққанша тағдырына жауапты болу үлкен жауапкершілік, ауыр жүк. Сонда да болса шаршауды білмейтін мұғалімдер қауымын ұлағатты жандарға, ізгілікті істің жаршысына теңеп жатамыз. Міне, сондай айтулы педагогтар шоғыры Талдықорған қаласындағы №14 орта мектеп-гимназиясында қаланған десек болады. 
Ұйымшыл ұжымның бастауында өткен жылы «Үздік мектеп директоры» байқауында «Жаңашыл басшы» номинациясын жеңіп алған Гүлжанар Еспанова тұр.  Мектептің соңғы уақытта толайым табыстардан көрінуінде педагогикалық ұжымды біліктілікпен басқарып келе жатқан директордың еңбегі зор дер едік. Осыған орай мектеп-гимназия директоры Гүлжанар Медеғалиқызынан ұстаздық жолы, мектептің бүгінгі бағыт-бағдары туралы  сұрап-білген едік.

– Гүлжанар Медеғалиқызы, өзіңіз басқаратын №14 орта мектеп-гимназиясы соңғы жылдары жетістіктер шеңберінен көрініп жүргені белгілі. Жас буынға тереңдете білім беруге бекем бел буған оқу ошағының бүгінгі бет алысы, бағыты қандай? Білім жүйесіне енгізіліп жатқан жаңашылдықты ұстаздар қауымы қалай қабылдауда? 
– Мектебіміздің бүгінге дейін жеткен жетістігі – бұған дейін басшылық еткен білікті педагогтар мен жас ұрпаққа баянды білім, тағылымды тәрбие беру жолында аянбай еңбек етіп келе жатқан ұстаздар ұжымының еңбегі деп білемін. Білім шаңырағында бұрыннан қалыптасқан шығармашылық орта бар. Оған негіз қалаған Білім және ғылым министрлігінің бекітуімен мектебіміздің 2002-2008 жылдары Өзін-өзі тану бағдарламасы бойынша эксперименттік алаң болуы еді. Ол уақытта білім шаңырағына айтулы педагог Галима Абишева басшылық етті. Сол кезден бастап мұғалімдер жаңашылдыққа, ізденіспен жұмыс істеуге бейімделді. Тіпті,  Давыдов пен Элькониннің дамыта оқыту технологиясын қатар алып жүрді. Кейбір мұғалімдеріміз республикалық орталыққа барып тәжірибесімен бөлісіп, дәріс беріп тұрды. 2010 жылы «Өзін-өзі тану» негізгі пән ретінде мектептерге кіріктірілді. Оның тәжірибеден ойдағыдай өтуіне мектеп ұжымының қосқан үлесі зор деп білемін.
Сондықтан да болар, биыл еліміздің орта білім жүйесіне енгізіліп отырған жаңартылған бағдарламаны ұстаздарымыз зор қуанышпен қабылдады. Бүгінгі таңда ол бойынша білімін жетілдірген 18 мұғалім бар.  Өзім де өткен жылы осы бағдарлама бойынша басшылық курстан өттім. Оның ерекшелігі – мұғалім тек бағыт-бағдар береді де ары қарай оқушы білімді өздігінен игереді. Онда оқушының сабаққа еркін қатысып, сөйлеуіне, өзіндік ой топшылауына мүмкіндік берілген. Бұл алдымызға мақсат етіп қойып отырған функцияналдық сауаттылыққа, яғни баланың алған білімін өмірде қолдана алуына жол ашады. 
Мектептің өзіндік бағытына келер болсақ, бізде гимназиялық 12 сынып бар. Ол бойынша оқушыларды гуманитарлық бағытта қазақ, ағылшын, орыс тілдері және тарих пәндерін тереңдетіп оқытудамыз. Бүгінде білім шаңырағында 1318 оқушы білім алады. Оның 750-і бастауыштың балдырғандары. Олар 5-сыныпқа қадам басқанда іріктеп, гимназиялық сыныптарға топтастырамыз.
– Білім сапасы – ұстаздардың біліктілігі, оқушылардың білім деңгейімен өлшенетіні белгілі. Осы орайда қол жеткізген табыстарыңыз қандай? Білімнің басты көрсеткіші саналатын Ұлттық бірыңғай тестілеудің өткен оқу жылындағы нәтижесі көңіл толтыра ма?  
– Ұлттық бірыңғай тестілеуден биыл 85,3 пайызбен жоғары нәтиже көрсеттік. Білім көрсеткіші бойынша қала мектептерінің қатарында алдыңғы бестіктен түспей келеміз. Осыған орай жылда білім қызметкерлерінің тамыз кеңесінде қала әкімінің Алғыс хатымен марапатталамыз. Биыл 500 мың теңгелік сертификат иелендік. Ол да болса ұжым еңбегінің ескерілгені. 
Сондай-ақ, оқушыларымыз жыл сайын «Дарын» ғылыми жоба байқауына, білім олимпиадаларына көптеп қатысады. Осыған орай биыл біз олимпиада бойынша ең үздік мектептердің қатарына ендік. Оған Кіші ғылым академиясы мен олимпиадаға қатысқан  балаларымыз бен жүлделі орындар санының көптігі себеп болды. 
Ұстаздарымыз да түрлі педагогикалық байқаулар мен оқуларға  қатысып, жүлделі орындардан көрініп келеді. Атап айтар болсақ, облыстық «Педагогикалық оқу – 2016» байқауында математика пәні мұғалімі Айгүл Қасымбаева ІІ орынды иеленсе, қалалық «Жас маман – 2016» байқауында ағылшын тілі пәні мұғалімі Ілияс Әбішев ІІІ орын еншіледі. Қала көлеміндегі «Үздік жыл мұғалімі» байқауында Индира Байғожина ІІ орын,  «Үздік флипчарт сабақтар – 2016» байқауында бастауыш сынып мұғалімі Жанар Ысқақова ІІІ орын тұғырынан көрінді. Мұнымен қатар «Үздік сынып жетекші – 2016» байқауында ағылшын тілі пәнінің мұғалімі, жас маман Мөлдір Балағазова ІІ орынға қол жеткізді. Осы сынды әр қатысқан байқаудың жетістігі мен жемісі бар. 
– Тәрбие ісінде нені басшылыққа аласыз? Ұлттық тәрбиеге қаншалықты көңіл бөлінеді?
– Білім мен тәрбие – егіз деп жатамыз. Білім бар жерде тәрбие бар. Балаға лайықты білім беру үшін тәрбие діңгегі мықты болу керек. Оған мейлінше мән берудеміз. Ұлттық тәрбие мәселесі қалыс қалып көрген емес. Осы орайда жылда «Ата-баба дәстүрі – ұрпаққа аманат» атты бағдарлама аясында ардагерлер ұйымымен тығыз байланыста жұмыс істеп келеміз. Оған қала мектептері түгел қатысатындықтан жылдың соңында өткізілген тәрбиелік іс-шаралар бойынша баға беріледі. Өткен оқу жылының қорытындысы бойынша біз бірінші орынды иелендік. Бұл мектебіміздегі тәрбие жұмысының дұрыс жолға қойылғанын көрсетеді  деп ойлаймын. 
Сондай-ақ, мектебімізде ақын-жазушылармен кездесу өткіземіз. Мұның өзі балаларға зор тәлім-тәрбие. Биылдан бастап әр сыныптағы оқушылардың ата-аналарымен  жүздесу ұйымдастыруды қолға алмақпыз. Мәселен, кейбірінің ата-анасы дәрігер, біреуі кәсіпкер, әрқайсы түрлі саланың иелері. Олар да өмірдегі өзінің мол тәжірибесімен бөліссе, жастарға мамандық таңдауда үлкен бағыт-бағдар болмақ. Осы орайда балаларға ертең өздерің жұмыс таба алатындай мамандық таңдаңдар деп айтып отырамыз. Түрлі кәсіпті насихаттаймыз. Мұндай іс-шараны 10-сыныптарда өткіземіз. Оларда қазір мамандық таңдауға жетерлік уақыт бар. Ал 11-сыныпқа барғанда Ұлттық бірыңғай тестілеуге дайындалады. Өз бағытын, соған орай тест тапсыратын пәнді анықтайды. Баланың бүгінгі біліміне ғана жауапты болып қоймай, болашағына жарқын негіз қалауға да өз тарапымыздан атсалысамыз. 
– Ұстаз жолы – ауыр жол деп жатамыз. Оның қиындығына мойымастан мұғалімдік мамандықты таңдауыңызға не себеп болды? 
– Ұстаз болуды бала кезден армандадым. Маған ағылшын тілінен Бәтигүл деген апай сабақ берді. Ол кісінің ағылшын тілінде сөйлеу дикциясы, интонациясына қатты қызықтым. Қайтсем де ағылшын тілі маманы боламын деп шештім. Мен Қаратал ауданының Ақжар ауылында туып-өскендіктен әке-шешем Талдықорғандағы пединститутта оқытамыз деп ойлаған болатын. Менің арманым – шет тілдер институтына түсу болды. «Алматы  алыс, ол жаққа қалай жібереміз»,– деп уайымдады ата-анам. Бірақ мен табандап отырып, Алматыға барып, бірден оқуға түсіп кеттім.
Арманым директор емес, жақсы ұстаз болу еді. Талдықорған қаласындағы М. Жұмабаев атындағы №19 орта мектеп-гимназиясында он жылдай ағылшын тілі пәнінен мұғалім болдым. Балаларды мейлінше тілге деген қызығушылығын арттыруға тырыстым. Ол білім шаңырағы да гимназия-мектебі болатын. Сонда тереңдетіп оқыту үшін бір-екі сынып береді. Соған бағдарлама жасап, университетке барып оны бекітіп, ағылшын тілін тереңдете оқытуға тырыстым. Сол кезде сабақ берген шәкірттерім кейін «Апай осыны оқығанымыз жақсы болыпты, институтқа барғанда ағылшын тілі бізге оңай болды»,– деп жататын. Онда ұстаздық тәжірибемді шыңдадым.  Бұдан соң осы №14 орта  мектеп-гимназиясына директордың әдістемелік жөніндегі орынбасары болып ауыстым. Осындай ұсыныс түскен соң құптадым. Мұғалім болып жүре бермей бұл қызметті де атқарып көрейін дедім. Одан соң №13 орта мектепке бір жылдай директор болып, осы гимназияға қайта ауыстым. 
Бүгінде осы білім шаңырағында еңбек етіп, балалардың жарқын болашағы жолына аз да болса үлес қосып жатқаныма қуанамын. 
– «Талап бар жерде тәртіп бар» дейді. Қаншалықты қатал басшысыз? Ұстаздарға қандай талап қоясыз?
– Өте талапшылмын. Еш нәрсеге немқұрайдылықпен қарай алмаймын. Қай істің болсын тиянақты атқарылуына мән беремін. Өзімнен кемшілікті көп іздеймін, істеген ісіме толықтай қанағаттанбаймын. Бәріне үлкен жауапкершілікпен қараймын. Сол жауапкершілікті басқа адамдардан да талап етемін. 
– Бүгінгі мұғалімнің бойында қандай қасиеттер болу керек деп ойлайсыз? 
– Ұстаз үлкен жүректі болу керек, балаларды, мамандығын сүюі тиіс. Табиғатынан мұғалімдікке бейім болуы қажет. Уақыт ағымына сай ізденіспен, шығармашылықпен жұмыс істеуі керек. Әйтеуір жалақы алып жүрмін болды десе, одан жақсы ұстаз шықпайды.
Бұл мамандықты жай таңдай салуға болмайды. Өйткені, ата-ана баласын  сеніп тапсырады. Сол сенімге сай болу керек. Бір 45 минуттың өзін керемет шеберлікпен өткізу қажет. Одан  баланың алары көп болуы тиіс. Әр сабақтың қолжетімді нетижеге бағытталғаны дұрыс. Оған мақсат қойып, күтілетін нәтижені бағамдай білуі қажет. 
– Жас мамандарға қандай баға бересіз?
– Жастардың ішінде жақсы мұғалімдер, мамандығын сүйіп келіп жатқандар бар. Адасып келетіндер де кезеседі. Біз олармен жұмыс істейміз. Кеудесінен итермейміз. Тәлімгер тағайындап, бағыт-бағдар береміз. Бізде «Жас мамандар мектебі» бірлестігі бар. Жас мұғалімдер сонда шыңдалады.  Оқу жылының соңында жас мамандар байқауын өткіземіз. Биылдың өзінде төрт жас маман қабылдадық. 
– Ұстаздықтың бақытын сезіндіңіз бе?
– Ұстаз бақыты – шәкіртінің биіктен көрінуі. Оқушыңның үлкен абыройға жетіп жатқанын көргенде төбең көкке бір елі жетпей қалады. Біз оны мектебіміздің түлегі, қазақтың 3-ші ғарышкері Айдын Айымбетов көкке ұшқанда, кешегі Рио Олимпиадасының чемпионы Карина Горичева жеңіс туын желбереткенде айқын сезіндік. Әлбетте, біз оларға сабақ берген жоқпыз, бірақ сол кезде осында еңбек еткен ұстаздармен бірге толқыдық. Ұстаз болу бақыты осы екен ғой дестік. 
Осындай елімізге белгілі тұлғалардың мектебімізде оқығандығының өзі зор мақтаныш, жас ұрпаққа үлгі-өнеге. Балалардың бойынан да мектебіне деген асқақ сезімді, патриотық рухты аңғарамыз.1 қыркүйектегі сабағымыз да «Мен өз Отанымның патриотымын» деген тақырыпта өтті. Сонда байқасам, барлық сынып Айдын Айымбетов пен Карина Горичеваның суреттерін іліп, ашық сабаққа солардың үлгілі жолдарын өнеге етіпті. 
Біздің де мақсатымыз осы – балалар асқақ сезіммен мектепті жақсы көріп келіп, білім алып, қуанып қайтса екен дейміз. Әр ата-ана баласын осы мектепке бергеніне марқайып, мен дұрыс таңдау жасадым, баламды жақсы мұғалімге бердім деп алаңсыз көңілмен жүрсе екен деп тілейміз. Ата-анаға сенім тудыра алсақ, ол біздің жұмысымыздың үлкен жемісі дер едім.
– Әңгімеңізге рахмет.


Сұхбаттасқан 
Алма ЕСЕНБАЕВА.

Оқи отырыңыз